Ayke Cottenie
Start Over Mij Contact

Restauratie

Restauratie is het geheel van behandelingen aan een beschadigd of gedeeltelijk verloren gegaan kunstwerk met het doel deze terug te brengen in een van tevoren gedefinieerde toestand en dit met materialen die steeds omkeerbaar zijn en geen schade kunnen veroorzaken aan het kunstwerk. Er kan niet gezegd worden dat het in de oorspronkelijke staat hersteld word, immers een beschadigd voorwerp dat gerestaureerd is, blijft een gerestaureerd beschadigd voorwerp. Een restauratie voorkomt enkel verder verval en maakt het werk terug esthetisch “mooi”.

De restauratiebehandeling van een schilderij (als voorbeeld)

Wanneer we spreken over een restauratie, spreken we over de behandeling van een beschadigd kunstwerk. Er worden materialen toegevoegd om het werk te beschermen tegen verder verval en om het terug “mooi” te maken.

De meeste restauratiebehandelingen bestaan uit volgende onderdelen:

(Klik om een voorbeeld te zien)

Fixeren

Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen verder verlies van verf of dergelijke kan optreden. Daarom dienen in de meeste gevallen vaak de opstuwende, losliggende of broze verflagen vastgekleefd te worden op de ondergrond. Deze handeling definiëren we als fixeren.

Reinigen

Tijdens een restauratie wordt het kunstwerk meestal gereinigd. Dit zorgt ervoor dat het originele kleurenpalet van het kunstwerk terug zichtbaar wordt.

Vooraleer de reiniging van start kan gaan, wordt er eerst getest welke producten het vuil oplossen, maar de verflaag niet aantasten. Dit gebeurt door het uitvoeren van kleine testjes. Soms is een product niet sterk genoeg om het vuil te verwijderen en dient men gebruik te maken van een scalpel. Dit is een chirurgisch vlijmscherp mesje.

Er kan dus op drie methodes gewerkt worden:

Verwijderen van oude retouches

Dezelfde drie methodes als bij het reinigen kunnen gebruikt worden.

Oude retouches worden niet altijd verwijderd. De voornaamste reden waarom ze verwijderd worden is omdat ze verkleurd zijn in de loop der jaren en een storende werking hebben op het visuele uitzicht van het schilderij.

Dichten van scheuren

Het dichten van de scheuren is nodig om te voorkomen dat de scheuren verder open gaan door het inkrimpen en uitzetten van het doek en om het schilderij terug één geheel te laten worden.

Vooraleer we een scheur kunnen dichten, dient deze eerst gevlakt te worden. Wanneer resten van oude verlijmingen aanwezig zijn, dienen we deze ook eerst te verwijderen. Het verlijmen van een scheur gebeurt vaak met een warme naald en polyamide textiel poeder. Natuurlijk zijn er nog andere manieren mogelijk. De toegepaste methode is afhankelijk van schilderij tot schilderij.

Vullen

Een goede vulling vormt de basis van een goede retouche, en dus een goede restauratie. Voordat ontbrekende delen in de verfstructuur van een schilderij bijgewerkt of geretoucheerd kunnen worden, moet de lacune opgevuld worden met een vulmiddel dat het niveauverschil van de verflaag herstelt. De stabiliteit van het toegevoegde product en de omkeerbaarheid zijn van groots belang. Daarnaast dient de vulling een goede consistentie en zuigkracht te bezitten.

Per schilderij wordt afgewogen welke vulling het beste resultaat zal opleveren. Voor schilderijen wordt vaak het mengsel van 5 delen water, 3 delen Methylcellulose, 1 deel Pva met toevoeging van Kaoline tot verzadiging toegepast.

Retoucheren

De beslissingen die men neemt over het al dan niet invullen van ontbrekende delen in kunstvoorwerpen varieert zowel geografisch(1), door veranderingen in de tijd als door de wil van de opdrachtgever.

Gulden regels

Verschillende methodes

Verschillende materialen

Afhankelijk van het schilderij wordt er een keuze gemaakt van retoucheermateriaal. Wanneer het gaat om een mat schilderij wordt er vaak gekozen voor aquarel- of acrylverf. Wanneer het gaat om een glanzend schilderij, kiest men eerder voor Dammar of Paraloid B72 in combinatie met droge pigmenten.

Vernissen

Om het kunstwerk te beschermen tegen verder opkomend vuil en verval wordt er na een restauratie vaak een vernislaag aangebracht. Deze vernislaag vormt een bescherming voor de verflaag en zorgt ervoor dat vuil niet meer kan penetreren in de verflaag. Bij een glanzend schilderij kiest men vaak voor een Dammar-vernis. Bij een mat schilderij voegt men vaak Cosmoloid H80 bij de Dammar om deze matter te maken.

Natuurlijk kunnen ook andere vernissen toegepast worden zoals Paraloid B72,...

Opnieuw dient de aangebrachte vernis reversibel te zijn.

(1)geografisch: in de Angelsaksische landen wordt er eerder gekozen voor een volledig geïntegreerde retouche terwijl men in de zuiderse landen kiest voor een zichtbare retouche.